Bulgaristan, Avrupa Birliği'nde en yüksek ve hızla artan antimikrobiyal direnç oranlarına sahip ülke konumunda. Ulusal Bulaşıcı ve Parazitik Hastalıklar Merkezi'nde düzenlenen ulusal forumda açıklanan verilere göre, Klebsiella pneumoniae bakterisinin karbapenem grubu antibiyotiklere direnci 2025 yılında yüzde 69'a ulaştı ve bu oran ülkeyi Avrupa Birliği'nde birinci sıraya taşıdı. Doçent İvan İvanov, Ulusal Referans Laboratuvarı'nın verilerini paylaşırken, Acinetobacter baumannii'de direncin yüzde 92 seviyesinde kaldığını ve yalnızca Yunanistan ile Hırvatistan'da yaklaşık yüzde 95 ile daha yüksek değerler görüldüğünü belirtti. Streptococcus pneumoniae bakterisinde ise eritromisine direncin son beş yılda yüzde 17'den yüzde 41'e, oksasiline direncin yüzde 11'den yüzde 23'e yükseldiği kaydedildi. Uzmanlar, tabloda antibiyotiklerin nerelerde ve nasıl gereksiz kullanıldığının belirleyici olduğunu vurgulardı.
OECD'den Michele Ciccheni, Bulgaristan'ın 2035 yılına kadar antimikrobiyal direnci en yüksek ülkeler arasına girebileceği uyarısında bulundu ve antibiyotik kullanımının 2019-2024 döneminde yüzde 8 arttığını açıkladı. Avrupa Hastalık Önleme ve Kontrol Merkezi verilerine göre, hastane ortamındaki birleşik direnç göstergesi Bulgaristan'da yüzde 58,6 iken Avrupa Birliği ve Avrupa Ekonomik Alanı ortalaması yüzde 21,8 olarak ölçüldü. Resmi kayıtlara göre yoğun bakımlarda sağlık hizmetiyle ilişkili enfeksiyon oranı yüzde 3,7 olarak bildirilirken, Avrupa Birliği ortalaması yüzde 7,1. Uzmanlar, bu farkın enfeksiyonların az olduğu anlamına gelmediğini, aksine yeterince tespit edilmediğini savunuyor. Uzmanların tahminine göre gerçek oran yüzde 8 olabilir ve bu durum yılda yaklaşık 1,8 milyon hastaneye yatıştan 144 bin hastanın etkilenmesi anlamına gelebilir. Katalonya'daki VINCat programı gibi gizlilik ilkesine dayanan izleme sistemlerinin, hastanelerin gerçek durumunu görmesine ve iyileştirme yapmasına yardımcı olduğu belirtildi.
Bulgaristan'da 2023 yılında her bin kişi için günde 26,3 tanımlı günlük doz antibiyotik kullanıldı ve bu, Avrupa Birliği ortalamasının yaklaşık yüzde 30 üzerinde. Forumda sunulan verilere göre, pratisyen hekimlerin yazdığı antibiyotik reçetelerinin yüzde 19'u kullanım kılavuzlarına uygun değil; ayakta tedavide ise reçetelerin yüzde 50 ile 80'inin gereksiz veya uygunsuz olduğu tahmin ediliyor. Dünya Sağlık Örgütü'nün hedefi, Access grubu antibiyotiklerin toplam tüketimin en az yüzde 65'ini oluşturması iken, Bulgaristan'da bu oran hastanelerde yüzde 22, ayakta tedavide yüzde 42 seviyesinde. Antimikrobiyal direncin yıllık ölümlere de yol açtığı belirtilirken, 1990 yılından bu yana her yıl 2000'den fazla kişinin dirençli enfeksiyonlar nedeniyle hayatını kaybettiği bildirildi. 2021 yılında 1320 ölümün doğrudan, yaklaşık 5760 ölümün ise dolaylı olarak direncle ilişkili olduğu, en çok etkilenen grubun ise 70 yaş üstü kişiler olduğu kaydedildi. Ülkede 2026-2029 dönemi için Ulusal Eylem Planı kabul edildi ve elektronik antibiyotik reçetesi zorunlu hale getirildi. Ancak Avrupa uzmanları, Ulusal Sağlık Sigortası Kasası'nın 7 yaşın altındaki çocuklar için antibiyotik geri ödemesi listesine dikkat çekti; Dünya Sağlık Örgütü'nün Watch ve Reserve gruplarından sekiz etken madde listede yer alıyor. Kristin Ardal, geri ödeme sisteminin Access grubu antibiyotiklerin kullanımını yeterince teşvik etmemesinin sorun yarattığını belirtirken, uzmanlar bu grubun payının yaklaşık yüzde 70'e çıkarılmasını önerdi.
Hastaneler, pahalı antibiyotiklere erişimin zorluğu ve personel yetersizliği nedeniyle iki temel sorunla karşı karşıya. UMBAL Lozenets'ten Dr. Julien Dimitrov, bazı dirençli enfeksiyonlarda gerekli olan pahalı antibiyotiklerin klinik yol kapsamındaki bütçeyi aştığını, bu nedenle hastanelerin daha ucuz ama birçok dirençli suşa karşı etkisiz ilaçlara yöneldiğini anlattı. Personel yoğunluğunun ise hijyen kurallarının sürekli uygulanmasını zorlaştırdığını belirten Dimitrov, etkili dezenfektanlar bulunsa bile bunların her zaman yeterince kullanılamadığını ifade etti. Avrupa Üniversite Hastaneleri İttifakı Genel Sekreteri Johan Van Elder ise direncin ortadan kalkmayacağını, ancak yayılmasının yavaşlatılabileceğini söyledi. Forumda ortaya konan altı başlıklı memorandum taslağı; hastane enfeksiyonlarının önlenmesi, uzman eğitimi, daha güvenilir izleme, rasyonel kullanım kılavuzları, temel antibiyotiklere güvence ve sektörler arası iş birliğini kapsıyor.