Romanya'da firmaların yapay zeka (YZ) kullanımı yaygın, ancak bu teknolojinin süreçlere entegrasyonu yüzeysel kalıyor. Perşembe akşamı kamuoyuna duyurulan bir araştırmaya göre, MIA tarafından 30 Haziran - 28 Temmuz 2026 tarihleri arasında en az on çalışanı olan 1.003 firmada yapılan anket sonuçları paylaşıldı. Edge Institute ile Konfederasyon Concordia'nın siparişiyle hazırlanan çalışma, Eurostat verilerinde Romanya'yı yüzde 5,2 ile Avrupa Birliği'nde yapay zeka kullanan işletmeler sıralamasında son sıraya yerleştirdiğini hatırlatıyor.
Uzmanlara göre yapay zekanın asıl hedefi verimlilik. Avrupa'daki firmalarda YZ benimsemesi işçi verimliliğini yaklaşık yüzde 4 artırırken istihdamı azaltmıyor. Romanya'da bu teknolojiyi sistematik kullanmayan firmalar için yıllık yaklaşık 32 milyar leu tutarında bir fırsat maliyeti hesaplanıyor. Araştırmaya göre firmaların yüzde 61,7'si bir biçimde YZ kullanıyor, ancak yalnızca yüzde 13,5'i bunu düzenli yapıyor ve yüzde 3,3'ü teknolojiyi işleyişine entegre etmiş durumda. Çoğu durumda kullanım, bir çalışanın chatbot ile metin yazmasından ibaret kalıyor. Eğitim konusunda firmaların yüzde 20'si çalışanlarına yönelik bir önlem alırken, yüzde 26'sı sorumlu kullanım kuralı uyguluyor ve yüzde 15'i yapay zekayı stratejisinin önemli bir bileşeni olarak görüyor.
Araştırma, dijital altyapı eksikliğinin belirleyici olduğunu ortaya koyuyor. Hiçbir dijital araç kullanmayan firmaların yüzde 33'ü YZ'ye başvururken, üç veya daha fazla dijital araç kullanan firmalarda bu oran yüzde 91'e çıkıyor. Ölçülen sekiz dijital araçtan hiçbirini kullanmayan firmaların oranı yüzde 46 olarak kaydedildi. Yatırım niyeti de bu farkı derinleştiriyor. Mevcut finansman araçları ise sınırlı kalıyor: PNRR kapsamındaki 'Digitalizarea IMM-urilor' programının ödeme tarihi 30 Ekim 2026, hükümetin programında vaat ettiği YZ, bulut ve siber güvenlik voucherları için bütçe ve takvim henüz belirlenmedi. Ayrıca yalnızca yüzde 10 firmanın banka finansmanına erişebildiği belirtiliyor. Çalışmanın yazarları, önce temel dijitalleşmenin desteklenmesi, ardından yapay zeka benimsemesinin teşvik edilmesi gerektiğini vurguladı.